Çok sevdiğim bir arkadaşımla sohbet ederken her zaman olduğu gibi konumuz Mindfulness idi.

Sohbet esnasında arkadaşım bu konuda etraflıca düşündüğümü gördüğünü fakat çok da uzağa gitmeden önce kendi evimde (özelimde) mindfulness’ı nasıl, ne kadar yaşadığımı sordu. Bu soru bende ışıkları yaktı. Kendi Evimde (özelimde) mindfulness diyince aklıma  kedim Köpük geldi.

Köpük gerçekten çok iyi yemek yer, uyur, oyun oynar ve susar. Ben de onun gibi susmak isterdim fakat önce onun nasıl benim kedim olmaya karar verdiğini anlatmalıyım:

Bundan 5 yıl önce sokağımızda dolaşmaya başladığında henüz 2 yaşındaydı. İstanbul sokaklarında görmeye alıştığımız bu tekir kedi her akşam iş dönüşü beni apartman kapısında karşılardı. Kendisine aşırı bir sevgi göstermesem de mutlaka apartmana alırdım. Dışarıda üşümesini istemezdim.

Sonra onu takip eder oldum. Mahalledeki herkes kendisini tanıyormuş meğer. Eski sahibi köprüden atlayarak intihar etmiş. Hemen karşı apartmanda oturan genç biriymiş sonra aile (galiba) kediyi sokağa atmış.  Ben bunu duyduktan sonra kediye daha merakla bakmaya başladım.mindful cat

Bakkal, kuaför, eczacı, manikürcü, karşı komşum herkes tanıyordu Köpük’ü. Soğuk gecelerde dükkanlarına alıyorlardı. Mahallede Köpük efsanesi dilden dile dolaşıyordu. Çok karakterliydi herkese göre. Kendisini kimseye sevdirmezdi, bahçeye başka kedi sokmazdı. Ben halen mesafeliydim Köpük’e karşı. Onu beslemiyordum ama seviyordum. İlk başlarda apartman kapısı önündeki sevme seansları evimizin kapısı önüne taşındı ve Köpük yatak olarak bizim paspası kullandı. Yaklaşık 1 sene  boyunca akşam uyumaya gelip sabah gitti.  Soğuk bir Mart günü (17 Mart) dışarıda kar vardı ve 24 saat paspastan kalkmadı. Ertesi gün evdeydi.

Önyargılar

Kedinin evinize girişi ile bazı önyargılar da evinize girer. İlk önyargı ben Köpük’ü almadan önceydi. Bir gün kadim bir dostum beni ziyarete geldi. Köpük tabii kapıda yatıyor. “Bu kediyi hemen eve almalısın. Senin evini seçmiş” dedi. Pozitif bir şey belki ama bir önyargı olduğunu düşündüm yani kediler enerjisi iyi olan yerleri seçermiş, ya da kediler enerjisi kötü yeri seçermiş ki iyileştirsinler. Kedilerin kötü enerjiyi aldığına inanılır. İyi mi kötü mü bilemedim ama kendimi seçilmiş hissetmek tabii egoma iyi geldi.

Yine hijyen ustası büyüklerin kedi tüyünden kist kapmış kanser olmuş bir tanıdık ile ilgili hikayeleri [“narrative:reality as story”(2)] her an karşınıza çıkabilir. Nitekim kızım Mercan  bununla ilgili duyduğu bir hikayeden çok etkilendi, kedimizin tüm aşılarının tam olduğunu ne kadar anlatsam da zaman zaman tüylerinden kaçtığını görebiliyorum.

Bir de benim ailemin kedileri pek sevmeme durumu vardır ki en çok burada zorlandım diyebilirim. Babama göre (3) kediler nankördür. Annem kedinin temasından pek hoşlanmaz. Ama sağolsunlar anlayış ve uyum gösterip ziyaretlerinde kediciğimizi sevmeye gayret ettiler. Yine de araları çok iyi değil. (galiba)

Tüm bunlara rağmen ben bu kediyi neden evlat edindim? Onu alırken bu makaleyi yazacağımı nereden bilirdim. Sanırım işte bunun için bulduk birbirimizi…

Gözlemler  ve Hipotez

Köpük’ün acıklı hikayesini bilen herkes “Ay ne şanslı kedi” der. Halbuki  Köpük çok kararlı bir kedidir. Kendisine bir ev aramış bunun için günlerce çalışmış ve sonunda bulmuştur. Kedilerin en önemli özelliklerinden birinin kararlılık olduğunu düşünüyorum. Bir diğeri de şimdi ve burada olabilme ve mevcudiyetlerini tam anlamıyla hissettirme yetenekleridir.

Eckhart Tolle’nin The Power of Now (4) adlı kitabındaki “I have lived with several Zen masters — all of them cats.” [Pek çok Zen ustası ile yaşadım, hepsi kediydi]  Sözü beni bu konuda düşünmeye itti. Bu konuda kedilerden örnekler vermeye çalışacağım.

Bugün bu yazının konusu olan kedilerin mindfulness öğretme kabiliyetlerine konu olan diğer davranışlarını da ben şöyle sıralıyorum.

  • Nefes 

Mindful olma yolundaki en önemli etkinliklerden biri nefes almaktır. İnsanların e-mail apnesi(5) (e-maillerimizi okurken nefes almadığımız/nefesimizi tuttuğumuz kanıtlandı) yaşadığı günümüzde kedilerin nefes alış verişlerini izlemek ve taklit etmek tam bir meditasyondur.

Köpük, uyurken son derece sakin bir şekilde nefes alır. Bütün vücudu ile nefes alır. Nefes alıp verişinde vücudunun nasıl açılıp kapandığını görebilirsiniz. Bir müddet izlediğinizde sizin nefesiniz de düzene girer. Arada bir nefesi derinleşir daha yüksek bir tonda nefes alır. Böylece saatlerdir nerede olduğunu unuttuğunuzu farkettirir. (Hey, şu koltuğun üzerindeki beyaz şey yastık değil kediymiş…)

Bu etkiyi insan vücuduna yapan 2.şey dalga sesiymiş. Dalgaları sessizce dinlediğinizde nefesiniz 2 dalga arasında ritmik bir şekilde gidip gelmeye başlar. Nefes farkında bir zihin için çok önemlidir, vücudun yakıtıdır, vitesidir.

 

  • Odaklanmak

Mindfulness’ın bir diğer konusu odaklanma ile ilgili. Zihnin herhangi bir dikkat dağıtıcı etken olmaksızın bedene, şimdiki ana, dinlediğimiz/yaptığımız herhangi birşeye odaklanması.
Günümüz ilişkilerinde 6 dakikada 1 cep telefonunu kontrol eden insanların dünyasında teknolojinin getirdiği bölünme bir yana içimizde hiç durmadan konuşan o ses var ya.. şimdi arkanıza yaslanın ve bunların olmadığı bir sessizlik hayal edin.

Gerçek Odaklanma ancak o zaman mümkün olabilir. İşte bu odaklanma ve izleme üstadı kediler avcı içgüdüleri ile bir şeye bakıyorlarsa onları bölmenin imkanı yoktur. Sonunda ne yapar eder avlarını elde ederler.

  • Uyku

Kediler günün büyük bir bölümünü uyuyarak geçirirler. Bu, doğaları bakımından gereklidir çünkü gece avlanırlar. Evinizdeki kedinin gece aktifleşmesi bundandır. Bütün gün uyumaları “miskinlik” gibi görünse de olay asıl önemli işleri için enerjilerini doğru kullanmalarından ibarettir.

İnsanları da günümüz başarı kriterleri dışında başarılı ve mutlu hissetmeye davet eden bence mindfulness akımının öncülerinden Arianna Huffington nasıl başarılı olursunuz sorusuna “uyuyarak” yanıtı vermiştir. (6)

  • Sessizliğin dili

Dilin her biçimi gerçeğin kendine ait hissini yaratacaktır fakat aynı zamanda bizi sınırlayacaktır

Bu araştırmayı yapmaya başladığım zaman evde yalnızdım. Bu yüzden akşamları Köpük ile konuşmaya başladım. Arada bir miyavlasa da tabii ki hiç cevap vermedi. Bir süre sonra ben de yazının başında niyet ettiğim “susma” egzersizini yapmaya başladım.

Akşamları Köpük ile  birlikte susuyorduk. Köpük susarken tam “gözlerinizin içine bakar” ve bir anlam bulmaya çalışır.

-Sahibim şu anda beni sevmek ister mi,

-acaba biraz yalvarsam yeniden yemek verir mi,

-iyisi mi ben yine şu göbeğimi açıp şirinlik yapayım.

– O da ne! izlediği filmde acıklı sahne var, ağlıyor!! hemen başımı avucuna yaslayayım…

İsmini her söylediğimde bana “mav” diyerek cevap veren kedim, kedigiller içinde konuşkan kedi olarak adlandırılır. Kendisinden öğrendiğim “göz göze bakışarak anlaşma metodu”nu geçtiğimiz hafta sonu uyguladım.

Küçük bir çocuk ile çocuğun uykusu olduğu geç bir saatte karşılaştık. Herkes onu kendince neşelendirmeye ve onunla konuşarak anlaşmaya çalışırken ben sustum. Çocuğun tam karşısında yere, yanına çöktüm ve tam gözlerinin içine baktım 1-2 dakika kadar. Sanırım sadece gülümsedim ve içimden, “seninle oynamak istiyorum” dedim.  Ve sonra o tatlı çocuk sadece benimle iletişim kurdu. İletişim için her zaman konuşmak gerekmiyor.

Ben bu satırları yazdıktan sonra çok sevdiğim bir arkadaşım bu konuda muazzam bir video paylaştı. Demek istediğim tam da buydu!

 

https://www.youtube.com/watch?v=1EumnijQBhw

 

Mindfulness da tam da özellikle zihnimizdeki sesleri farkedebilmekle ilgili. Kedilerin zihninde bir ses var mı bilmiyorum ama sessizlikleri bu gürültülü dünyada hepimize örnek olacak sadelikte.

  • Kedi hareketleri / beden dili /yoga

Hergün  işten eve gelince kapıyı anahtarımla açıyorum. Köpük tam olarak kapının ucuna pembe burnunu dayayarak beni “mav” diyerek karşılıyor. Ben içeri girince etrafımda iki tur döndükten sonra (bu seni gördüğüme çok sevindim demek) yere sırt üstü yatarak koca göbeğini açıyor. (bu sev beni demek) Ben de onu seviyorum.

Kedilerin duygularını belirttikleri pek çok hareket var. Ben kedimi nasıl daha iyi sevebilirim diye düşünürken bazı yeni hareketler de öğrendim.

Örneğin, yerde yatarken göbeğini sevmeye başladığımda mutlaka sağ patisini sol elimin üzerine koyuyor (bu sevmeyi sakın bırakma demek) “yeterince” sevilince yan dönüyor ve ön ayaklarının patilerini açarak tırnaklarını çıkarıyor. O sırada patisini bir aşağı bir yukarı hareket ettiriyor. (bu annesinden süt emerken yaptığı bir hareketmiş ve sadece huzurlu olduklarında yaparlarmış) neyseki benimki hep yapıyor, çok mutluyum.

İnsan için de bu kadar sade bir tasarım olabilir mi?

Sonuç

Kediler her yerde ve size mindfulness / bilinçli farkındalık öğretebilirler.  İlk kedinin dünyaya nasıl geldiğini bilmesek de 5000 yıl önce Mısır’da evlerin sahibi olarak kabul gören bu hayvanlara ait 2 milyon video 2014 yılında youtube yüklenmiş. Kedi videosu izlemenin enerjiyi arttırdığı ve bizi daha sağlıklı yaptığı kanıtlanmış.  Sanatta  ve politikada bile varlar.

İnsanların kedi ile ilişkisi çok eski ve fakat hala öğreneceklerimiz var.

Benim önerim öncelikle şimdiki anda olmayı, varlığına ve doğasına uygun hareket etmeyi öğrenmek yolunda. Ben hem onun hareketlerinden hem de o hareketlerin bendeki yansımalarından çok şey öğreniyorum.

Bu çalışmada kedi üzerinden anlattığım mindfulness için gerekli özellikler/yetkinlikleri bir arada görmek beni mutlu etti. Doğaya bu gözle baktığımızda daha pek çok özellik eklenebileceğini de düşünüyorum.

 

—-

(1) noun: mindfulness

  1. 1. the quality or state of being conscious or aware of something.
  2. 2. a mental state achieved by focusing one’s awareness on the present moment, while calmly acknowledging and accepting one’s feelings, thoughts, and bodily sensations, used as a therapeutic technique.

(2) An invitation to social construction: Constructing real and good

(3) Systemic Interventions p11

(4) Eckhart Tolle, The Power of Now: A Guide to Spiritual Enlightenment

(5) http://www.huffingtonpost.com/linda-stone/email-apnea-screen-apnea-_b_1476554.html
(6) http://www.ted.com/talks/arianna_huffington_how_to_succeed_get_more_sleep

(7) An invitation to social construction: Constructing real and good

(8) http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3126973/Why-t-cats-online-Viewing-feline-videos-makes-HEALTHIER-boosts-energy-claim-scientists.html